Güncel

AK Parti İki Alternatifi Tartışmaya Açıyor Yeni Döneme Yeni Seçim Sistemi

​2019’ senesinde yapılacak olan seçimler evvelinde TBMM’den geçirilmesi planlanan sistem için AK Parti, siyasi partilere ‘dar bölge’ ve ‘daraltılmış bölge’ önerilerini sunacak. Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine geçilmesiyle birlikte başlayan anayasaya uyum mesaisi, Meclis’in 1 Ekim’de başlayacak yeni yasama senesinde artarak devam edecek.

2019’a kadar çıkarılması gereken uyum düzenlemeleri en önemlisi olarak sayılan seçim sistemi konusunda radikal değişiklikler yapılması bekleniyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başbakanlığı döneminde gündeme getirdiği, ‘Dar bölge ve daraltılmış bölge’ seçim sistemlerine ait bugüne kadar herhangi bir adım atılamadı. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, önceki akşam TBMM’deki iftarda, yeni anayasa kapsamında seçim kanununda köklü değişiklikler yapılması gerektiğini söyleyerek, “Milletvekilleriyle seçmenleri arasındaki ilişkiyi güçlendirmek için dar veya daraltılmış seçim bölgesi alternatifleri başta olmak üzere demokrasimizi güçlendirecek tüm teklifleri tartışmalıyız. 

AK Parti yönetimi, 2013 senesinden beri bu iki sistemi tartışmaya açmak istemiş, fakat muhalefet partileri destek vermeyince, öneri rafa kaldırılmıştı.

ÇATI YASA OLABİLİR

Türkiye’de, hâlen “Seçimlerin temel hükümleri, milletvekilliği seçim yasası, mahalli seçimler yasası ve Cumhurbaşkanlığı seçim yasası” olmak üzere 4 düzenleme bulunuyor. AK Parti, yeni anayasaya uyum kapsamında, bu yasaların tek bir metinde toplanarak ‘Çatı bir yasanın’ yapılmasını istiyor. Yeni Anayasa kapsamında, gündeme getirilmesi gereken Seçim Kanunu değişiklikleri için AK Parti, geçmişte hazırladığı dar bölge ve daraltılmış bölge önerilerini revize ederek yeni dönemde Meclis gündemine getirmeye hazırlanıyor.

%7 BARAJLI BÖLGE

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, tartışmaya açılacak önerilerden ‘yüzde 7 veya yüzde 5 barajlı daraltılmış bölge’ sistemine sıcak baktığı biliniyor. 

Bu sistem ile Türkiye’de her seçim bölgesi 5-6 milletvekilinden oluşacak. İller buna göre seçim çevrelerine ayrılacak. Küçük iller ya başka iller ile birleştirecek ya da birkaç milletvekillinin olduğu yerler bir bölge sayılacak. Seçim barajının ise bu sistemde yüzde 10’dan yüzde 7’ye veya yüzde 5’e düşürülmesi planlanıyor.

BARAJSIZ DAR BÖLGE

Dar bölge sistemine göre ise barajsız seçim sistemi uygulanıyor. Buna göre Türkiye, seçilecek milletvekili sayısı kadar, seçim çevresine ayrılacak ve her bir bölgeden bir milletvekili seçilecek. 2019’da milletvekili sayısı 600 olarak uygulanacağı için, dar bölgeye geçilmesi durumunda Türkiye de 600 seçim çevresine ayrılmış olacak. Seçim çevresini birinci sırada tamamlayan parti adayı veya bağımsız aday milletvekili olmaya hak kazanmış olacak. 

İngiliz modeli olarak bilenen ve hâlen İngiltere’de uygulanan dar bölge seçim sistemi Türkiye’de ilk defa 1950 -1954-1957 seçimlerinde kullanıldı. Oylar nispi çoğunluk sistemiyle dar bölgeye göre belirlendi. 1960 darbesiyle seçim sistemi de değişti. Nispi temsil sistemi getirildi. 1980 darbesi ile de seçim barajı yüzde 10 olan sistem getirildi.

600 VEKİLDE MHP AVANTAJLI

Öte taraf, yeni anayasa ile milletvekili sayısı 550’den 600’e çıkarılması MHP’ye avantaj sağladığı yorumları yapılıyor. AK Parti, yeni anayasa hazırlıkları yaparken, 1 Kasım seçim neticeleri baz alınarak, milletvekili sayısı 50 artması durumunda hangi partinin avantajlı olacağına yönelik bir simülasyon yapmıştı. 

Bu simülasyonda, mevcut seçim sistemi ile seçimlere girilirse, MHP’nin milletvekili sayısını artırabileceği tespit edilmişti. AK Parti, diğer uyum düzenlemeleri gibi dar bölge veya daraltılmış bölge konusundaki çalışmaları da MHP ile birlikte yürütmeyi planlıyor. MHP’nin seçim barajının yüzde 7’ye düşürülmesine sıcak baktığı, fakat dar bölge veya daraltılmış bölgeye destek vermeyebileceği yorumları yapılıyor. 

MHP bu sisteme, HDP’nin bölgede etkili olacağı gerekçesiyle itiraz yapıyor.

EDİTÖR: Kadir Kurtay

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu